Lasy na północ od Bydgoszczy, część pierwsza

Kompleks leśny leżący na północ od Bydgoszczy to pozostałość prastarej puszczy granicznej, która w czasach plemiennych i we wczesnym średniowieczu rozdzielała dwie historyczne krainy – Pomorze i Kujawy. Pograniczny charakter oznaczał płynne granice, brak stabilizacji politycznej, niekończące się najazdy, a w konsekwencji – opóźniony rozwój osadnictwa i gospodarki. Spokój zapanował tutaj na krótko w pierwszej połowie XII wieku, kiedy książę Bolesław Krzywousty założył w nadwiślańskim grodzie Wyszogród kasztelanię, uważaną za pramatkę historycznej ziemi bydgoskiej. Po śmierci księcia walki rozgorzały jednak na nowo, a jako nowy pretendent do panowania na tym terenie wystąpił zakon krzyżacki.

Czytaj dalej „Lasy na północ od Bydgoszczy, część pierwsza”

Puszcza Niepołomicka, część trzecia

Las Kozie Górki to najbardziej na zachód wysunięty fragment Puszczy Niepołomickiej. Wbija się on zielonym klinem pomiędzy gęsto zabudowane tereny Niepołomic, Podborza i Szarowa, a od pozostałej części puszczańskiego kompleksu oddziela go ruchliwa droga krajowa nr 75. Ten niewielki fragment Puszczy jest niezwykły pod względem kulturowym. Większość znajdujących się tutaj zabytków i miejsc historycznych to cmentarze z różnych epok, od czasów prehistorycznych aż po drugą wojnę światową. Kozie Górki to prawdziwy las cmentarny, który pełni także funkcję zwykłego lasu gospodarczego oraz podmiejskiego parku dla mieszkańców Niepołomic.

Czytaj dalej „Puszcza Niepołomicka, część trzecia”

Puszcza Niepołomicka, część druga

W tej części przewodnika wyruszamy na puszczańskie bezdroża. Trasa wędrówki będzie prowadziła wzdłuż Traczówki – najdłuższej puszczańskiej rzeki, która swoją nazwę zawdzięcza tartakowi istniejącemu niegdyś w leśnej osadzie Poszyna. Dawniej Traczówka była dzikim potokiem, który rozlewał się szeroko po puszczańskich uroczyskach, tworząc śródleśne jeziorka i zdradliwe bagna. Dziś jej bieg jest niemal w całości uregulowany, za to brzegi są często zarośnięte, a nurt w wielu miejscach przegradzają powalone drzewa. Wędrówka nikłą ścieżką lub całkowitym bezdrożem wzdłuż Traczówki daje pewne wyobrażenie o dawnej Puszczy oraz pozwala na dotarcie do kilku ciekawych miejsc związanych z jej przeszłością.

Czytaj dalej „Puszcza Niepołomicka, część druga”

Puszcza Niepołomicka, część pierwsza

Puszcza Niepołomicka leży w zachodniej części Kotliny Sandomierskiej, około 20 kilometrów na wschód od Krakowa. Składa się z kilku kompleksów leśnych, z których największy zajmuje powierzchnię około 110 km2. W kolejnych odcinkach Kultury w lesie przemierzymy ją wszerz i wzdłuż, zaglądając zarówno do miejsc znanych i odwiedzanych przez turystów, jak i do tych mniej spektakularnych, trudniej dostępnych oraz słabo zbadanych i opisanych. Przy okazji sprawdzimy, ile puszczy jest w Puszczy i czy rzeczywiście jest tak, jak twierdzi wiele opracowań – że Puszcza Niepołomicka jest puszczą już tylko wyłącznie z nazwy.

Czytaj dalej „Puszcza Niepołomicka, część pierwsza”

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część trzecia

Północna część Złotolasów pomiędzy Julianką, Przyrowem i Żurawiem leży na historycznych rubieżach Małopolski. Za Mokrzeszem i Wolą Mokrzeską zaczynała się już Ziemia Sieradzka, a Przyrów był ostatnim małopolskim miastem na szlaku handlowym z Krakowa do Poznania, Torunia i Prus. W czasach zaborów przebiegała tędy granica efemerycznego Nowego Śląska (część województwa krakowskiego pozostająca w latach 1795-1807 pod panowaniem Prus), a później granica guberni krakowskiej i kaliskiej Królestwa Polskiego. Dziś tereny te leżą w całości w województwie śląskim. Większość tutejszych lasów znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Stawki – prawdopodobnie najmniej znanego i najrzadziej odwiedzanego ze wszystkich jurajskich parków krajobrazowych.

Czytaj dalej „Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część trzecia”

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część druga

Lasy położone na wschód od Janowa miały przed wojną dwóch dużych właścicieli. Ich południowa i zachodnia część, z jurajskimi wzgórzami Gór Gorzkowskich i stawami na Wiercicy pomiędzy Ponikiem i Julianką, należała do majątku w Złotym Potoku. Część północno-wschodnia, poprzecinana przez liczne, drobne strumienie; podmokła, płaska i monotonna krajobrazowo, wchodziła w skład państwowego nadleśnictwa Zrębice. Historyczne pamiątki w tej części Złotolasów związane są przede wszystkim z czasami drugiej wojny światowej – kampanią wrześniową, masowymi mordami dokonanymi przez Niemców na polskiej ludności cywilnej oraz walkami partyzanckimi.

Czytaj dalej „Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część druga”

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część pierwsza

Lasy otaczające Janów i Złoty Potok tworzą jeden z największych kompleksów leśnych na terenie całej Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W przeszłości należały one w większości do majątku w Złotym Potoku, stąd określa się je często jako Lasy Złotopotockie (w różnych miejscach zapisywane wielką lub małą literą) albo po prostu Złotolasy (złotolasy). Obecnie leżą one prawie w całości na terenie gminy Janów, a ich najbardziej znaną częścią jest usytuowany w górnym odcinku Wiercicy rezerwat Parkowe, od którego rozpoczynamy naszą wędrówkę.

Czytaj dalej „Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część pierwsza”

Lasy wokół Niegowy i Żarek, część druga

Wśród miejsc opisanych w drugiej części przewodnika po lasach między Niegową i Żarkami wyróżnia się stara kapliczka domkowa przy drodze z Mirowa do Niegowy. Z tą niepozorną budowlą i jej najbliższym otoczeniem związanych jest wiele niezwykłych historii o ukrytych skarbach, strachach i dziwnych postaciach, które mają się tutaj ukazywać. Zajrzymy także do leśnych osad Gorzelnia i Czarny Kamień oraz w okolice pustelni w Czatachowej.

Czytaj dalej „Lasy wokół Niegowy i Żarek, część druga”