Lasy wokół Niegowy i Żarek, część pierwsza

Na Mapie Kwatermistrzostwa z połowy XIX wieku lasów pomiędzy Niegową i Żarkami jest jak na lekarstwo. Trochę więcej widać ich tylko na Wielkiej Górze między Mirowem i Niegową. Poza tym – pustka. Łutowiec, dziś ze wszystkich stron otoczony przez las, wygląda na tej mapie jak samotna, porzucona ludzka enklawa na środku pustyni. Las w okolicach Czarnego Kamienia pojawia się dopiero na rosyjskiej mapie z roku 1912, aby potem nieco urosnąć na polskich mapach międzywojennych. Lasy między Przewodziszowicami i Czatachową i na Bukowcu – to już czasy powojenne.

Czytaj dalej „Lasy wokół Niegowy i Żarek, część pierwsza”

Zielony Las koło Żar

Zielony Las, zwany też Żarskim Lasem, leży na południe od Żar w województwie lubuskim, na terenie polodowcowych Wzniesień Żarskich. Rzeźbę terenu urozmaicają tu kręte, głębokie jary i wąwozy oraz wyniosłe wzgórza, wśród których znajduje się Żarska Góra (226,8 m) – najwyższe wzniesienie województwa, a przed wojną – najwyższy punkt Brandenburgii (Gipfel der Mark Brandenburg). Stare, dwustuletnie buczyny Zielonego Lasu, które przetrwały fragmentami pomimo prowadzonej na tym terenie intensywnej gospodarki, tworzą dziś cenną enklawę przyrodniczą i krajobrazową, wyróżniającą się na tle królujących w okolicy lasów sosnowych. Dla zachowania tych walorów, większa część Zielonego Lasu podlega ochronie jako obszar Natura 2000 i obszar chronionego krajobrazu.

Czytaj dalej „Zielony Las koło Żar”

Lasy w okolicach Żagania, część trzecia

Ostatnią część przewodnika po lasach żagańskich poświęcamy zabytkom i pamiątkom przeszłości związanym z gospodarczą historią tej części Borów Dolnośląskich. Historia ta jest bogata i interesująca, zaczyna się jednak stosunkowo późno, aż do schyłku średniowiecza lasy żagańskie miały bowiem charakter pierwotnej, niezamieszkanej puszczy, do której zapuszczali się jedynie ludzie żyjący z lasu: bartnicy, myśliwi, węglarze i rybacy.

Czytaj dalej „Lasy w okolicach Żagania, część trzecia”

Lasy w okolicach Żagania, część druga

W drugiej części wędrówki po lasach dawnej Puszczy Żagańskiej odwiedzimy nieistniejące osady i opuszczone cmentarze. Nasz szlak będzie znakowany kolorem niebieskim – taką barwę mają bowiem odłamki szlaki, czyli żużlu powstającego jako odpad przy wytopie szkła. Szlakę wykorzystywano niegdyś w tych stronach w budownictwie, uzupełniając nią mury budynków wznoszonych z kamienia i cegły. Dziś w wielu miejscach fragmenty szlaki wciąż pobłyskują w ocalałych fragmentach ścian i na zarośniętych gruzowiskach. Nie ma ich tylko na zapomnianych cmentarzach ewangelickich, do których prowadzą kręte, mocno zarośnięte i rzadko używane ścieżki.

Czytaj dalej „Lasy w okolicach Żagania, część druga”

Lasy w okolicach Żagania, część pierwsza

W poszukiwaniu leśnych zabytków i pamiątek przeszłości wyruszamy w Bory Dolnośląskie. Ten ogromny, zwarty kompleks leśny – jeden z największych w Środkowej Europie – leży w południowo-zachodniej Polsce, pomiędzy Nysą Łużycką i Bobrem, na pograniczu ziemi lubuskiej i Dolnego Śląska. W średniowieczu niezmierzone leśne połacie Borów zostały podzielone pomiędzy różnych właścicieli, a śladem tych podziałów są zachowane do naszych czasów nazwy kompleksów leśnych: Puszcza Zgorzelecka, Puszcza Osiecznicko-Kliczkowska, Puszcza Małomicka, Szprotawska, Przemkowska i inne. My rozpoczniemy naszą wędrówkę od lasów położonych na południe i południowy zachód od Żagania, czyli od dawnej Puszczy Żagańskiej.

Czytaj dalej „Lasy w okolicach Żagania, część pierwsza”

Lasy krakowskie, część trzecia

Ostatnia część naszej wędrówki po lasach krakowskich prowadzi na wapienne wzgórza wokół Tyńca i Podgórek Tynieckich. Pod koniec XIX wieku autorzy Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego opisywali ten obszar jako płaskowzgórze (…) stromo sterczące nad okolicznemi nizinami* i porównywali go do naturalnej fortecy, która od strony zachodniej broniła dostępu do dawnej stolicy Polski i strzegła przebiegających w pobliżu traktów handlowych. Do Krakowa tereny te zostały włączone dopiero w roku 1973. Do naszych czasów w miejscowym krajobrazie zachowało się wiele elementów świadczących o jego wiejskiej przeszłości. Są stare, drewniane wiejskie domy oraz rozległe przestrzenie będące pozostałością po dawnych terenach rolnych. Jest też sporo uroczysk i kompleksów leśnych, które określane są często wspólnym mianem Lasów Tynieckich.

Czytaj dalej „Lasy krakowskie, część trzecia”

Lasy krakowskie, część druga

W drugiej części wędrówki po lasach krakowskich udajemy się na prawy, południowy brzeg Wisły. Po przekroczeniu rzeki stajemy na terenie Podgórza, dawnego wolnego miasta królewskiego, założonego jednak nie przez królów polskich, ale przez cesarza austriackiego Józefa II w roku 1784, po I rozbiorze Polski. Podgórze stanowiło odrębny organizm miejski przez blisko półtora wieku, aż do roku 1915, kiedy zostało włączone ostatecznie do Krakowa i stało się jedną z jego dzielnic. To właśnie tutaj, na terenie Podgórza oraz otaczających go dawniej wsi znajdują się kolejne leśne uroczyska obfitujące w pamiątki przeszłości: Skałki Twardowskiego, Kostrze, Górka Pychowicka, Borek Fałęcki i Krzemionki.

Czytaj dalej „Lasy krakowskie, część druga”

Lasy krakowskie, część pierwsza

Lasy krakowskie składają się z kilkunastu uroczysk rozrzuconych po obu stronach Wisły, od Zwierzyńca po Nową Hutę i od Podgórza po Lasy Tynieckie. Każde uroczysko posiada swoją nazwę i historię, która często sięga czasów poprzedzających wchłonięcie tych miejsc przez krakowską aglomerację. Największy z kompleksów, Las Wolski, opisaliśmy na łamach Kultury w lesie w roku 2017. Teraz wyruszamy na poszukiwanie kolejnych leśnych zabytków i miejsc historycznych. Zaczynamy od Uroczyska Sikornik, które stanowi naturalne przedłużenie Lasu Wolskiego na wschód, w kierunku centrum Krakowa.

Czytaj dalej „Lasy krakowskie, część pierwsza”