Puszcza Niepołomicka, część trzecia

Las Kozie Górki to najbardziej na zachód wysunięty fragment Puszczy Niepołomickiej, który wbija się zielonym klinem pomiędzy gęsto zabudowane tereny Niepołomic, Podborza i Szarowa. Od pozostałej części puszczańskiego kompleksu oddziela go ruchliwa droga krajowa nr 75. Ten niewielki fragment Puszczy jest niezwykły pod względem kulturowym. Większość znajdujących się tutaj zabytków i miejsc historycznych to cmentarze z różnych epok, od czasów prehistorycznych aż po drugą wojnę światową. Kozie Górki to prawdziwy las cmentarny, który pełni także funkcję zwykłego lasu gospodarczego oraz podmiejskiego parku dla mieszkańców Niepołomic.

Continue reading

Puszcza Niepołomicka, część druga

W tej części przewodnika wyruszamy na puszczańskie bezdroża. Trasa wędrówki będzie prowadziła wzdłuż Traczówki – najdłuższej puszczańskiej rzeki, która swoją nazwę zawdzięcza tartakowi istniejącemu niegdyś w leśnej osadzie Poszyna. Dawniej Traczówka była dzikim potokiem, który rozlewał się szeroko po puszczańskich uroczyskach, tworząc śródleśne jeziorka i zdradliwe bagna. Dziś jej bieg jest niemal w całości uregulowany, za to brzegi są często zarośnięte, a nurt w wielu miejscach przegradzają powalone drzewa. Wędrówka nikłą ścieżką lub całkowitym bezdrożem wzdłuż Traczówki daje pewne wyobrażenie o dawnej Puszczy oraz pozwala na dotarcie do kilku ciekawych miejsc związanych z jej przeszłością.

Continue reading

Puszcza Niepołomicka, część pierwsza

Puszcza Niepołomicka leży w zachodniej części Kotliny Sandomierskiej, około 20 kilometrów na wschód od Krakowa. Składa się z kilku kompleksów leśnych, z których największy zajmuje powierzchnię około 110 km2. W kolejnych odcinkach Kultury w lesie przemierzymy ją wszerz i wzdłuż, zaglądając zarówno do miejsc znanych i odwiedzanych przez turystów, jak i do tych mniej spektakularnych, trudniej dostępnych oraz słabo zbadanych i opisanych. Przy okazji sprawdzimy, ile puszczy jest w Puszczy i czy rzeczywiście jest tak, jak twierdzi wiele opracowań – że Puszcza Niepołomicka jest puszczą już tylko wyłącznie z nazwy.

Continue reading

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część trzecia

Północna część Złotolasów pomiędzy Julianką, Przyrowem i Żurawiem leży na historycznych rubieżach Małopolski. Za Mokrzeszem i Wolą Mokrzeską zaczynała się już Ziemia Sieradzka, a Przyrów był ostatnim małopolskim miastem na szlaku handlowym z Krakowa do Poznania, Torunia i Prus. W czasach zaborów przebiegała tędy granica efemerycznego Nowego Śląska (część województwa krakowskiego pozostająca w latach 1795-1807 pod panowaniem Prus), a później granica guberni krakowskiej i kaliskiej Królestwa Polskiego. Dziś tereny te leżą w całości w województwie śląskim. Większość tutejszych lasów znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Stawki – prawdopodobnie najmniej znanego i najrzadziej odwiedzanego ze wszystkich jurajskich parków krajobrazowych.

Continue reading

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część druga

Lasy leżące na wschód od Janowa miały przed wojną dwóch dużych właścicieli. Ich południowa i zachodnia część, z jurajskimi wzgórzami Gór Gorzkowskich i stawami na Wiercicy pomiędzy Ponikiem i Julianką, należała do majątku w Złotym Potoku. Część północno-wschodnia, poprzecinana przez liczne, drobne strumienie; podmokła, płaska i monotonna krajobrazowo, wchodziła w skład państwowego nadleśnictwa Zrębice. Historyczne pamiątki w tej części Złotolasów związane są przede wszystkim z czasami drugiej wojny światowej – kampanią wrześniową, masowymi mordami dokonanymi przez Niemców na polskiej ludności cywilnej oraz walkami partyzanckimi.

Continue reading

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część pierwsza

Lasy otaczające Janów i Złoty Potok tworzą jeden z największych kompleksów leśnych na terenie całej Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W przeszłości należały one w większości do majątku w Złotym Potoku, stąd określa się je często jako Lasy Złotopotockie (w różnych miejscach zapisywane wielką lub małą literą) albo po prostu Złotolasy (złotolasy). Obecnie leżą one prawie w całości na terenie gminy Janów, a ich najbardziej znaną częścią jest usytuowany w górnym odcinku Wiercicy rezerwat Parkowe, od którego rozpoczynamy naszą wędrówkę.

Continue reading

Lasy wokół Niegowy i Żarek, część druga

Wśród miejsc opisanych w drugiej części przewodnika po lasach między Niegową i Żarkami wyróżnia się stara kapliczka domkowa przy drodze z Mirowa do Niegowy. Z tą niepozorną budowlą i jej najbliższym otoczeniem związanych jest wiele niezwykłych historii o ukrytych skarbach, strachach i dziwnych postaciach, które mają się tutaj ukazywać. Zajrzymy także do leśnych osad Gorzelnia i Czarny Kamień oraz w okolice pustelni w Czatachowej.

Continue reading

Lasy wokół Niegowy i Żarek, część pierwsza

Na Mapie Kwatermistrzostwa z połowy XIX wieku lasów pomiędzy Niegową i Żarkami jest jak na lekarstwo. Trochę więcej widać ich tylko na Wielkiej Górze między Mirowem i Niegową. Poza tym – pustka. Łutowiec, dziś ze wszystkich stron otoczony przez las, wygląda na tej mapie jak samotna, porzucona ludzka enklawa na środku pustyni. Las w okolicach Czarnego Kamienia pojawia się dopiero na rosyjskiej mapie z roku 1912, aby potem nieco urosnąć na polskich mapach międzywojennych. Lasy między Przewodziszowicami i Czatachową i na Bukowcu – to już czasy powojenne.

Continue reading