Puszcza Niepołomicka, część druga

W tej części przewodnika wyruszamy na puszczańskie bezdroża. Trasa wędrówki będzie prowadziła wzdłuż Traczówki – najdłuższej puszczańskiej rzeki, która swoją nazwę zawdzięcza tartakowi istniejącemu niegdyś w leśnej osadzie Poszyna. Dawniej Traczówka była dzikim potokiem, który rozlewał się szeroko po puszczańskich uroczyskach, tworząc śródleśne jeziorka i zdradliwe bagna. Dziś jej bieg jest niemal w całości uregulowany, za to brzegi są często zarośnięte, a nurt w wielu miejscach przegradzają powalone drzewa. Wędrówka nikłą ścieżką lub całkowitym bezdrożem wzdłuż Traczówki daje pewne wyobrażenie o dawnej Puszczy oraz pozwala na dotarcie do kilku ciekawych miejsc związanych z jej przeszłością.

Continue reading

Puszcza Niepołomicka, część pierwsza

Puszcza Niepołomicka leży w zachodniej części Kotliny Sandomierskiej, około 20 kilometrów na wschód od Krakowa. Składa się z kilku kompleksów leśnych, z których największy zajmuje powierzchnię około 110 km2. W kolejnych odcinkach Kultury w lesie przemierzymy ją wszerz i wzdłuż, zaglądając zarówno do miejsc znanych i odwiedzanych przez turystów, jak i do tych mniej spektakularnych, trudniej dostępnych oraz słabo zbadanych i opisanych. Przy okazji sprawdzimy, ile puszczy jest w Puszczy i czy rzeczywiście jest tak, jak twierdzi wiele opracowań – że Puszcza Niepołomicka jest puszczą już tylko wyłącznie z nazwy.

Continue reading

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część trzecia

Północna część Złotolasów pomiędzy Julianką, Przyrowem i Żurawiem leży na historycznych rubieżach Małopolski. Za Mokrzeszem i Wolą Mokrzeską zaczynała się już Ziemia Sieradzka, a Przyrów był ostatnim małopolskim miastem na szlaku handlowym z Krakowa do Poznania, Torunia i Prus. W czasach zaborów przebiegała tędy granica efemerycznego Nowego Śląska (część województwa krakowskiego pozostająca w latach 1795-1807 pod panowaniem Prus), a później granica guberni krakowskiej i kaliskiej Królestwa Polskiego. Dziś tereny te leżą w całości w województwie śląskim. Większość tutejszych lasów znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Stawki – prawdopodobnie najmniej znanego i najrzadziej odwiedzanego ze wszystkich jurajskich parków krajobrazowych.

Continue reading

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część druga

Lasy leżące na wschód od Janowa miały przed wojną dwóch dużych właścicieli. Ich południowa i zachodnia część, z jurajskimi wzgórzami Gór Gorzkowskich i stawami na Wiercicy pomiędzy Ponikiem i Julianką, należała do majątku w Złotym Potoku. Część północno-wschodnia, poprzecinana przez liczne, drobne strumienie; podmokła, płaska i monotonna krajobrazowo, wchodziła w skład państwowego nadleśnictwa Zrębice. Historyczne pamiątki w tej części Złotolasów związane są przede wszystkim z czasami drugiej wojny światowej – kampanią wrześniową, masowymi mordami dokonanymi przez Niemców na polskiej ludności cywilnej oraz walkami partyzanckimi.

Continue reading

Lasy wokół Janowa i Złotego Potoku, część pierwsza

Lasy otaczające Janów i Złoty Potok tworzą jeden z największych kompleksów leśnych na terenie całej Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W przeszłości należały one w większości do majątku w Złotym Potoku, stąd określa się je często jako Lasy Złotopotockie (w różnych miejscach zapisywane wielką lub małą literą) albo po prostu Złotolasy (złotolasy). Obecnie leżą one prawie w całości na terenie gminy Janów, a ich najbardziej znaną częścią jest usytuowany w górnym odcinku Wiercicy rezerwat Parkowe, od którego rozpoczynamy naszą wędrówkę.

Continue reading

Lasy wokół Niegowy i Żarek, część druga

Wśród miejsc opisanych w drugiej części przewodnika po lasach między Niegową i Żarkami wyróżnia się stara kapliczka domkowa przy drodze z Mirowa do Niegowy. Z tą niepozorną budowlą i jej najbliższym otoczeniem związanych jest wiele niezwykłych historii o ukrytych skarbach, strachach i dziwnych postaciach, które mają się tutaj ukazywać. Zajrzymy także do leśnych osad Gorzelnia i Czarny Kamień oraz w okolice pustelni w Czatachowej.

Continue reading

Lasy wokół Niegowy i Żarek, część pierwsza

Na Mapie Kwatermistrzostwa z połowy XIX wieku lasów pomiędzy Niegową i Żarkami jest jak na lekarstwo. Trochę więcej widać ich tylko na Wielkiej Górze między Mirowem i Niegową. Poza tym – pustka. Łutowiec, dziś ze wszystkich stron otoczony przez las, wygląda na tej mapie jak samotna, porzucona ludzka enklawa na środku pustyni. Las w okolicach Czarnego Kamienia pojawia się dopiero na rosyjskiej mapie z roku 1912, aby potem nieco urosnąć na polskich mapach międzywojennych. Lasy między Przewodziszowicami i Czatachową i na Bukowcu – to już czasy powojenne.

Continue reading

Zielony Las koło Żar

Zielony Las, zwany też Żarskim Lasem, leży na południe od Żar w województwie lubuskim, na terenie polodowcowych Wzniesień Żarskich. Rzeźbę terenu urozmaicają tu kręte, głębokie jary i wąwozy oraz wyniosłe wzgórza, wśród których znajduje się Żarska Góra (226,8 m) – najwyższe wzniesienie województwa, a przed wojną – najwyższy punkt Brandenburgii (Gipfel der Mark Brandenburg). Stare, dwustuletnie buczyny Zielonego Lasu, które przetrwały fragmentami pomimo prowadzonej na tym terenie intensywnej gospodarki, tworzą dziś cenną enklawę przyrodniczą i krajobrazową, wyróżniającą się na tle królujących w okolicy lasów sosnowych. Dla zachowania tych walorów, większa część Zielonego Lasu podlega ochronie jako obszar Natura 2000 i obszar chronionego krajobrazu.

Continue reading