Przegląd leśnych zabytków, pamiątek historycznych i miejsc związanych z przeszłością zaczynamy od Nadleśnictwa Olkusz, obejmującego swoim zasięgiem lasy środkowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, położone w większości na terenie powiatu olkuskiego (woj. małopolskie) oraz częściowo w powiecie zawierciańskim (woj. śląskie)1. Na mapie oraz w katalogu umieściliśmy na początek blisko 30 miejsc związanych z osadnictwem, które rozwijało się na tym terenie od zamierzchłej prehistorii aż do czasów współczesnych. Są tutaj między innymi stanowiska archeologiczne z okresu paleolitu, leśne osady służbowe o rodowodzie sięgającym często pierwszej połowy XIX wieku oraz nieistniejące już miejscowości, zamieszkane niekiedy przez ludzi jeszcze w drugiej połowie wieku XX (na fotografii – fragment schodów będący jedyną pozostałością po dawnej osadzie służbowej w Sienicznie).