Między Dulczą i Smykowem na Powiślu Dąbrowskim rozciąga się kompleks leśny znany jako Czarny Las. Jego wielką ozdobą jest usytuowana na południowym skraju lasów drewniana kapliczka domkowa z rzeźbą Chrystusa upadającego pod krzyżem.
Kapliczka „rabacyjna”
Kapliczka i rzeźba pochodzą z XIX wieku. Ich powstanie wiąże się z tragicznym wydarzeniem z czasów rabacji chłopskiej z 1846 r. Nieutrwalone w piśmie szczegóły tego wydarzenia przepadły już dawno w pamięci, a raczej niepamięci mieszkańców. Nie znał ich nawet ksiądz Jan Rzepa, który w drugiej połowie XX wieku opisywał kapliczki i figury ziemi tarnowskiej.
Umieszczona w kapliczce rzeźba posiada zamiłowanie do wędrówek. Swojego czasu zaginęła, po drugiej wojnie światowej odnalazła się w Czarnym Lesie. Wróciła na swoje miejsce w kapliczce, po czym znowu z niej zniknęła, o czym informował w 1983 roku nieoceniony ksiądz Rzepa. Po bliżej nieznanych perypetiach figura jeszcze raz powróciła do kapliczki – widać ją na zdjęciach z karty ewidencyjnej z 2011 roku. W roku 2025 stała tam nadal, odnowiona i odmalowana. Ale drzwi do kapliczki były już w tym czasie na wszelki wypadek zamknięte…
Nepomucen z zaginionym krzyżem
Jeżeli chodzi o rzeczy zaginione, to będąc w tej okolicy warto jeszcze zajrzeć do oddalonej o dwa kilometry na zachód kapliczki przy lokalnej drodze do Smykowa. Stoi w niej ludowa, utrzymana w barokowej tradycji rzeźba św. Jana Nepomucena z XIX w. Niestety, święty zapodział gdzieś trzymany w rękach oryginalny krzyż. Ktoś, być może zdjęty współczuciem, włożył do pustych rąk świętego metalowy krzyżyk, stylistycznie pochodzący z zupełnie innej parafii. Wnękę z rzeźbą Nepomucena zdobi niezwykły ornament z denek starych, rozbitych butelek. Wspaniały przykład dawnej zaradności i wyobraźni z czasów niedoborów epoki PRL.
Gdzie to jest?
Opisane kapliczki znajdują się na gruntach wsi Smyków (gmina Radgoszcz, powiat dąbrowski, województwo małopolskie). Współrzędne GPS zabytków: kapliczka z rzeźbą Chrystusa upadającego pod krzyżem: 50.14595, 21.14989; kapliczka z rzeźbą św. Jana Nepomucena: 50.15319, 21.13066.
Wykorzystane materiały:
- Jan Rzepa, Kapliczki, figury i krzyże przydrożne na terenie diecezji tarnowskiej. Tekst, Kuria Diecezjalna Tarnów 1983.
- Karta ewidencyjna kapliczki „rabacyjnej” z 2011 r.: https://zabytek.pl/pl/obiekty/kapliczka-z-rzezba-chrys-860540, dost. 4 września 2026 r.
- Fotografie wykonane w kwietniu 2025 r.