Kapliczka św. Onufrego przy dębie jego imienia w Lesie Bratucickim
W samym środku Lasu Bratucickiego na północ od Brzeska stoi potężny dąb zwany Onufrym. Swoją nazwę wziął on podobno od imienia pustelnika, który miał niegdyś tu mieszkać. Pustelnicze życie było pokutą za grzechy z czasów młodości, gdy człowiek ów parał się rozbójniczym rzemiosłem. Mówi się, że karierę w tym fachu rozpoczął od zamordowania własnych rodziców.
Pustelnik, jeleń i król
Już jako pustelnik Onufry uratował z sideł małego jelonka, który wyrósł z czasem na wspaniałego jelenia, prawdziwego króla kniei i oddanego przyjaciela Onufrego. Kiedyś jeleń omal nie zginął z rąk króla Bolesława Śmiałego, gdy ten podczas łowów w Puszczy Niepołomickiej zapędził się aż do Lasu Bratucickiego. Na szczęście wszystko skończyło się dobrze i jeleń przeżył. Władca, wdzięczny za gościnę udzieloną przez pobożnego pustelnika, nadał dębowi rosnącemu obok jego chatki imię Onufry. Dąb przetrwał do naszych czasów. Stoi przy starej drodze, która biegnie przez Las Bratucicki w taki sam, niezmieniony od wieków sposób. Historię pustelnika przypomina zawieszona na drzewie kapliczka. Podobno siedmiokrotne obejście dębu przynosi szczęście.
Dąb Onufry w całej okazałości, w porze bezlistnej (kwiecień 2025 r.)
Kapliczka św. Onufrego z ludową płaskorzeźbą świętego. Ksiądz J. Rzepa określił prawdopodobny czas jej powstania na pierwszą połowę XIX wieku. Na mapach kapliczka pojawia się dopiero w drugiej połowie XIX wieku (Spezialkarte ark. Uście Solne 1878, http://igrek.amzp.pl/)Święty Onufry przedstawiany jest zawsze z charakterystyczną długą brodą – atrybutem życia pustelniczegoTylna strona kapliczki…… i ślady nieczytelnego już dzisiaj napisu na bocznej ścianie
Stara droga przez Las Bratucicki
Las Bratucicki na Mapie Topograficznej Królestwa Galicji i Lodomerii 1:28 800 (Mapa Miega, 1779-1783, maps.arcanum.com). Las przetrwał do czasów obecnych w niemal niezmienionym kształcie. Prawie dokładnie taki sam jak przed wiekami jest także przebieg starej drogi z Dąbrówki do Niedzielisk (zaznaczona strzałkami, zazn. red.). Kapliczka na południowym skraju Lasu Bratucickiego, przy starej drodze z Dąbrówki do Niedzielisk. Nieopodal tego miejsca była kiedyś karczma, a po drugiej stronie drogi leśniczówka, po której pozostały zarysy ziemne i fragmenty fundamentów. Druga karczma znajdowała się przy tej samej drodze, na skraju lasu od strony Niedzielisk (przysiółek Wygoda). Tam również była leśniczówka, która miała więcej szczęścia i zachowała się do naszych czasów (obecnie własność prywatna).Miejsce po dawnej leśniczówceFundament ogrodzenia nieistniejącej leśniczówkiW północnej części Lasu Bratucickiego starą drogę z Dąbrówki do Niedzielisk przecina doskonale zachowany wał graniczny, który rozgraniczał kiedyś lasy własności prywatnej (majątek Strzelce Wielkie) i państwowej (przedwojenne Nadleśnictwo Damienice). Obecnie wzdłuż wału biegnie granica administracyjna powiatów: brzeskiego i bocheńskiego.Stara droga z Dąbrówki do Niedzielisk i przecinający ją wał granicznyna zobrazowaniu LiDAR z Geoportalu
Gdzie to jest?
Las Bratucicki leży na północ od Brzeska i autostrady A4 (powiat brzeski, województwo małopolskie). Wieś Bratucice, od której las wziął swoją nazwę, znajduje się przy jego zachodnim skraju. Współrzędne GPS dębu z kapliczką: 50.05563, 20.59837.
Wykorzystane materiały:
Jan Rzepa, Kapliczki, figury i krzyże przydrożne na terenie diecezji tarnowskiej. Tekst, Kuria Diecezjalna, Tarnów 1983.
